820.200

Lescha d'energia dal chantun Grischun (LEG) dals 20-04-2010 (versiun dals 01-01-2011) Il cussegl grond dal chantun Grischun1), sa basond sin l'art. 9 da la lescha federala d'energia2) sco er sin ils art. 31 al. 1 ed 82 al. 2 da la constituziun chantunala3), suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 12 da schaner 20104), concluda:

1. Disposiziuns generalas
Art. 1
Champ d'applicaziun

1 Questa lescha regla las incumbensas e las activitads ch'èn chaussa dal chantun sin il champ da la politica d'energia. 2 Regulaziuns da la legislaziun speziala en il sectur dal provediment d'electricitad5) e da l'utilisaziun da la forza idraulica6) han la precedenza envers questa lescha. 3 En lur agir guardan il chantun e las vischnancas da cuntanscher las finamiras da questa lescha. Per quest intent prendan el ed ellas er mesiras tenor autras legislaziuns, en spezial en ils secturs da la planisaziun dal territori, da la construcziun, da l'ambient, dal traffic e da las taxas.

Art. 2
Intent

1 Questa lescha vul: a)

in'utilisaziun effizienta e persistenta da l'energia; b)

in provediment d'energia economic ed ecologic; 1)

PCG 2009/2010, 498

2)

CS 730.0

3)

DG 110.100

4)

pagina 283

5)

lescha davart il provediment d'electricitad dal chantun Grischun; DG 812.100 6)

lescha davart il dretg da las auas dal chantun Grischun; DG 810.100 * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch 1

820.200

c)

substituir ils purtaders d'energia fossils; d)

augmentar l'utilisaziun d'energias indigenas e regenerablas.

2 Ella regla la repartiziun da las incumbensas tranter il chantun, las vischnancas e terzas persunas.

Art. 3
Finamiras

1 Il chantun presta ina contribuziun a las finamiras da reducziun e da substituziun a lunga vista d'ina "societad da 2000 watts" cun l'intent da reducir l'emissiun da CO2 ad 1 tonna per abitanta e per abitant per onn. 2 Questas finamiras duain vegnir cuntanschidas pass per pass, en spezial cun reducir il consum d'energias fossilas per stgaudar edifizis e per far aua chauda envers il stadi da l'onn 2008: a)

per edifizis novs 1.

a partir da l'onn 2011 per 40 pertschient; 2.

a partir da l'onn 2015 per 50 pertschient; 3.

a partir da l'onn 2020 per 60 pertschient; 4.

a partir da l'onn 2035 per 80 pertschient; b)

per tut ils edifizis d'abitar 1.

fin l'onn 2015 per 5 pertschient cun substituir supplementarmain quest consum per 5 pertschient tras energias regenerablas; 2.

fin l'onn 2020 per 10 pertschient cun substituir supplementarmain quest consum per 10 pertschient tras energias regenerablas; 3.

fin l'onn 2035 per 25 pertschient cun substituir supplementarmain quest consum per 40 pertschient tras energias regenerablas.

Art. 4
Excepziuns

1 En cas ch'igl èn avant maun relaziuns extraordinarias ed en cas che l'observaziun da las disposiziuns da questa lescha munta ina direzza sproporziunada, po l'autoritad cumpetenta conceder excepziuns, sche nagins interess publics predominants na s'opponan a quai. 2 Permissiuns excepziunalas pon vegnir colliadas cun cundiziuns e cun pretensiuns e vegnir pronunziadas per in temp limità. Cunzunt poi vegnir pretendì che las petentas e ch'ils petents inoltreschian cumprovas spezialas.

2. Concepts d'energia
Art. 5
Concept d'energia chantunal 1 La regenza procura che las finamiras da questa lescha vegnian cuntanschidas. Per quest intent elavura ella in concept d'energia per ina perioda da mintgamai 4 onns.

2

820.200

2 Il concept d'energia determinescha las mesiras che ston vegnir prendidas, per che las finamiras da questa lescha vegnian cuntanschidas, e numna ils meds finanzials statals ch'èn necessaris per quai.

Art. 6
Cuntegn e mesiras

1 Il concept d'energia preschenta il stadi actual da la via per cuntanscher la finamira. El cumpiglia in giudicament dal basegn futur e da la purschida d'energia en il chantun e fixescha il svilup che vegn prendì en mira concernent il provediment d'energia e concernent l'utilisaziun da l'energia. 2 Sche la controlla dal success mussa che las finamiras vegnan manchentadas, po la regenza adattar las pretensiuns energeticas e la promoziun en ils secturs ch'èn vegnids surdads ad ella. 3 La regenza preschenta il concept d'energia al cussegl grond en furma d'in rapport.

Art. 7
Datas da basa

1 Autoritads e persunas privatas mettan a disposiziun al chantun las datas ch'èn necessarias per elavurar il concept d'energia, en spezial datas davart il consum d'energia e davart il dumber d'edifizis.

Art. 8
Concept d'energia communal 1 Las vischnancas pon far agens concepts d'energia tenor las prescripziuns da la regenza. Quels servan a las vischnancas sco basa per realisar las finamiras da la lescha sin plaun communal. 2 Ils concepts d'energia communals fixeschan en spezial: a)

las finamiras;

b)

las cumpetenzas;

c)

las mesiras ch'èn graduadas tenor il territori e tenor il temp; d)

l'impundaziun dals meds finanzials.

3 Cun l'intent d'utilisar l'energia en moda effizienta ed en il rom da lur concepts d'energia pon las vischnancas relaschar disposiziuns pli amplas che las mesiras dal chantun.

3. Mesiras chantunalas 3.1. PRETENSIUNS ENERGETICAS
Art. 9
Quota maximala d'energia betg regenerabla 1 En edifizis novs u en cas d'engrondiments d'edifizis existents dastga mo ina part da tut il basegn da chalur ch'è admissibel vegnir cuvrì cun energias betg regenerablas. 2 La regenza fixescha la quota maximala d'energias betg regenerablas.

3

820.200

Art. 10
Stgaudaments electrics da resistenza fixs 1 Betg admess n'èsi: a)

d'installar novs stgaudaments electrics da resistenza fixs per stgaudar edifizis e da remplazzar la part electrica d'in stgaudament electric da resistenza fix che ha in sistem da distribuziun d'aua; b)

d'utilisar in stgaudament electric da resistenza fix sco stgaudament supplementar; c)

d'installar in nov implant electric direct per stgaudar l'aua da diever en edifizis d'abitar.

2 La regenza fixescha las excepziuns.

Art. 11
Stgaudaments al liber 1 L'installaziun da novs stgaudaments fixs al liber ed il remplazzament da stgaudaments fixs al liber existents, en spezial per terrassas, per rampas, per chanals e per plazzas da seser èn mo admess, sch'ils stgaudaments funcziunan exclusivamain cun energias regenerablas u cun chalur persa che na vegn betg duvrada per auters intents. 2 L'utilisaziun da stgaudaments mobils al liber per intents commerzials, en spezial da radiaturs mobils, è admessa, sche la svapur da CO2 che vegn chaschunada vegn cumpensada. Quai vala sco cumprovà, sche la gestiunaria u sch'il gestiunari cumprova ch'ella u ch'el dovra energia regenerabla ubain ch'ella u ch'el ha acquistà in certificat per cumpensar la svapur da CO2. 3 La regenza fixescha las excepziuns.

Art. 12
Bogns averts stgaudads 1 La construcziun da novs bogns averts stgaudads e la sanaziun da bogns averts stgaudads existents sco er il remplazzament e la midada essenziala dals indrizs tecnics per stgaudar bogns averts èn mo admess, sch'ils stgaudaments funcziunan exclusivamain cun energias regenerablas u cun chalur persa che na vegn betg duvrada per auters intents. 2 La regenza fixescha las excepziuns.

Art. 13
Quint individual dals custs dal stgaudament e da l'aua chauda (QICS) 1 Edifizis novs e gruppas d'edifizis che han in provediment da chalur central per diesch u per dapli unitads utilisantas ston vegnir equipads cun apparats per registrar il consum individual da chalur e d'aua chauda. Il medem vala, sche edifizis existents vegnan renovads essenzialmain. 2 La regenza fixescha las excepziuns.

4

820.200

Art. 14
Consumentas grondas e consuments gronds 1 Consumentas grondas e consuments gronds che han in basegn da chalur annual da passa 5 GWh u che han in consum d'electricitad annual da passa 0,5 GWh pon vegnir obligads d'analisar lur consum d'energia e da realisar mesiras pretendiblas per optimar lur consum. 2 Cun consumentas grondas e cun consuments gronds pon vegnir fixadas finamiras da consum empè d'obligaziuns tenor l'alinea 1. A favur d'ina optimaziun generala pon talas consumentas e tals consuments vegnir deliberads d'observar las prescripziuns energeticas. 3 La regenza po fixar las excepziuns e las finamiras.

Art. 15
Secturs surdads

1 La regenza fixescha en atgna cumpetenza las pretensiuns energeticas en ils suandants secturs: a)

isolaziun termica d'edifizis (protecziun cunter la fradaglia d'enviern ed il chaud da stad sco er basegn da chalur d'edifizis novs, da renovaziuns, da midadas d'utilisaziun, da locals da sfradentar, da serras, da hallas scuflablas autopurtantas); b)

indrizs da la tecnica da chasa (indrizs per la producziun da chalur, indrizs per stgaudar aua e per accumular chalur, distribuziun e furniziun da chalur, utilisaziun da la chalur persa, indrizs ventilatorics, indrizs per sfradentar, per umifitgar e per deumifitgar); c)

utilisaziun da la chalur tar indrizs che produceschan electricitad; d)

energia electrica en construcziuns autas; e)

edifizis ed abitaziuns ch'èn occupads temporarmain.

Art. 16
Il chantun sco exempel 1 Ils edifizis dal chantun ston sa distinguer tras in'utilisaziun exemplarica ed effizienta da l'energia. 2 La regenza fixescha las pretensiuns energeticas.

Art. 17
Relasch ed adattaziun da las pretensiuns energeticas 1 Fixond las pretensiuns energeticas ston vegnir resguardadas en spezial las prescripziuns da model ch'èn vegnidas armonisadas tranter ils chantuns7) sco er il stadi da la tecnica.

7)

prescripziuns da model dals chantuns davart l'energia (MoPEC), stadi actual: 4 d'avrigl 2008 5

820.200

3.2. PROMOZIUN

Art. 18
Edifizis novs che han in caracter exemplaric 1 Per edifizis novs e per edifizis novs da substituziun che han in caracter exemplaric po il chantun conceder contribuziuns. 2 Il caracter exemplaric premetta en spezial che las pretensiuns energeticas respectivas vegnian sutpassadas considerablamain.

Art. 19
Mirs exteriurs

1 Il chantun po conceder contribuziuns per mesiras vi d'edifizis existents, sch'il basegn d'energia po vegnir sbassà uschia sut las pretensiuns energeticas.

Art. 20
Tecnica da chasa en edifizis existents 1 Sch'i vegnan installads en edifizis existents indrizs che produceschan energia sin basa da purtaders d'energia regenerabla u sch'i vegnan prendidas mesiras per augmentar l'effizienza energetica, po il chantun sa participar als custs.

Art. 21
Augment dal grad d'utilisaziun 1 Il chantun po conceder contribuziuns per mesiras vi d'indrizs da process commerzials ed industrials, sch'i po vegnir cuntanschì uschia in grad d'utilisaziun ch'è considerablamain meglier che quel da las pretensiuns energeticas.

Art. 22
Midada tecnica da stgaudaments electrics 1 Sche stgaudaments electrics da resistenza, che sa chattan en edifizis existents, vegnan remplazzads tras indrizs che produceschan energia sin basa da purtaders d'energia regenerabla, po il chantun sa participar als custs.

Art. 23
Indrizs da pilot e da demonstraziun 1 Il chantun po conceder contribuziuns per indrizs che han l'intent da perscrutar, da duvrar e d'examinar energias regenerablas u sistems che spargnan energia.

Art. 24
Fixaziun

1 Las contribuziuns tenor ils artitgels 18 fin 23 vegnan calculadas sin basa dal project tenor ils suandants criteris: a)

il total da l'effizienza energetica; b)

il basegn d'energia; c)

la persistenza;

d)

la dimensiun da l'utilisaziun da purtaders d'energia indigens e da purtaders d'energia regenerabla; e)

il grad da l'atgna cuvrida; 6

820.200

f)

il tip da l'edifizi e sia grondezza; g)

il tip da l'indriz e sia grondezza; h)

il grad d'utilisaziun; i)

ils custs d'investiziun ed ils custs d'energia.

2 Las contribuziuns importan 1000 francs fin 200 000 francs. La regenza fixescha ils detagls.

Art. 25
Indrizs gronds

1 En l'interess dal provediment d'energia persistent e da l'utilisaziun effizienta da l'energia po il chantun - en il rom da las cumpetenzas finanzialas tenor la constituziun chantunala - acquistar, construir u manar indrizs gronds d'impurtanza chantunala u regiunala che han l'intent da producir, da transfurmar, d'accumular, da transportar e da distribuir energia. 2 El po er sa participar a tals indrizs u conceder contribuziuns per tals.

Art. 26
Studis

1 Il chantun po conceder contribuziuns fin a 50 000 francs a studis, sche quels laschan spetgar novas enconuschientschas en il senn da las finamiras da questa lescha.

Art. 27
Relaziun tranter las differentas contribuziuns da promoziun 1 Contribuziuns per mesiras energeticas or da meds finanzials da la confederaziun u d'in program da promoziun naziunal vegnan concedidas a norma da las premissas per survegnir las contribuziuns correspundentas. 2 Il dretg da survegnir contribuziuns or da programs da promoziun tenor l'alinea 1 n'ha betg in effect liant per la promoziun chantunala. 3 Las contribuziuns da promoziun tenor questa lescha pon vegnir cumuladas. En total sco er ensemen cun autras contribuziuns dal maun public u cun contribuziuns da programs da promoziun naziunals na dastgan ellas betg surpassar 50 pertschient da las expensas per il singul project.

Art. 28
Perdita dal dretg da survegnir contribuziuns 1 Sch'ina petenta u sch'in petent cumenza cun la realisaziun dal project ubain sch'ella u sch'el fa acquisiziuns avant ch'ella u ch'el haja obtegnì la garanzia da survegnir contribuziuns, na survegn ella u el naginas contribuziuns, nun ch'ella u ch'el haja survegnì la permissiun da cumenzar pli baud cun la construcziun. Questa permissiun anticipada na dat nagin dretg da survegnir contribuziuns. 2 La validitad da las contribuziuns da promoziun importa 2 onns a partir da la data da la garanzia; la validitad po vegnir prolungada per maximalmain 1 onn.

7

820.200

Art. 29
Divergenzas dal project 1 Sche l'edifizi u sche l'indriz divergescha da la dumonda da project che furma la basa per la disposiziun da contribuziun, po la regenza reducir, stritgar u pretender enavos las contribuziuns per il project.

3.3. MESIRAS VOLUNTARAS
Art. 30
Certificat energetic dals edifizis (CECE) 1 Il chantun introducescha sin basa voluntara il certificat energetic chantunal dals edifizis (CECE). 2 Il chantun po pajar contribuziuns en la dimensiun da fin 50 pertschient dals custs per il CECE.

Art. 31
Promoziun da mesiras voluntaras 1 Il chantun po promover u sa participar a mesiras voluntaras en spezial en il rom d'acziuns per spargnar energia ch'èn limitadas areguard il temp.

3.4. INFURMAZIUN, CUSSEGLIAZIUN, FURMAZIUN SUPPLEMENTARA
Art. 32
Collavuraziun

1 En collavuraziun cun la confederaziun e cun las vischnancas sco er cun interpresas dal provediment d'energia e cun persunas privatas promova il chantun l'infurmaziun e la cussegliaziun da la publicitad sco er la scolaziun e la furmaziun supplementara da spezialistas e da spezialists.

4. Execuziun
Art. 33
Cumpetenzas

1 La regenza exequescha questa lescha, nun che las vischnancas vegnian decleradas sco cumpetentas en chaussa.

Art. 34
Execuziun da las prescripziuns da construcziun 1 En connex cun il tractament da dumondas da construcziun han las vischnancas d'exequir en spezial las suandantas incumbensas: a)

controllar, sche las pretensiuns energeticas vegnan observadas; b)

far las controllas da la construcziun e las collaudaziuns; 8

820.200

c)

retschertgar las datas energeticas ch'èn relevantas per eruir il basegn d'energia spetgà e sia midada; d)

realisar las proceduras tenor il titel 5 da questa lescha en chaussas communalas.

Art. 35
Delegaziun d'incumbensas d'execuziun a persunas privatas 1 Il chantun e las vischnancas pon engaschar persunas privatas per exequir questa lescha e delegar ad ellas en spezial incumbensas d'examinaziun, da controlla, da surveglianza, d'infurmaziun e da cussegliaziun. 2 Ellas surdattan incumbensas correspundentas a maun da cunvegnas da prestaziun.

5. Disposiziuns penalas ed execuziun
Art. 36
Disposiziuns penalas

1 Tgi che violescha sapientivamain questa lescha, vegn chastià cun ina multa fin 40 000 francs. Sche l'act chastiabel vegn commess per negligientscha, è il chasti ina multa fin 10 000 francs. 2 En cas levs poi vegnir desistì d'in chasti. 3 Relaziuns da substituziun sa giuditgeschan tenor l'artitgel 29 dal cudesch penal svizzer8). Per multas e per custs stat buna solidaricamain la persuna giuridica, la societad u la collectivitad da persunas. 4 La procedura sa drizza tenor las disposiziuns davart la procedura penala davant autoritads administrativas.

Art. 37
Execuziun

1 Per far valair obligaziuns tenor questa lescha u per far valair relaschs e disposiziuns che sa basan sin tala pon vegnir ordinadas sancziuns administrativas, en spezial la correctura tras la persuna obligada sezza, l'execuziun d'uffizi sin donn e cust da la persuna obligada ed il restabiliment dal stadi legal.

6. Disposiziuns finalas
Art. 38
Aboliziun dal dretg vertent 1 La lescha d'energia dal chantun Grischun dals 7 da mars 1993 vegn abolida.

Art. 39
Disposiziuns transitoricas 1 Proceduras ch'èn pendentas il mument che questa lescha entra en vigur vegnan manadas a fin tenor il dretg vertent.

8)

CS 311.0

9

820.200

2 Proceduras che n'èn anc betg vegnidas terminadas cun vigur legala 4 onns suenter che questa lescha è entrada en vigur ston vegnir giuditgadas tenor il dretg nov. 3 Cas da dispita davart las cundiziuns da colliaziun da las producentas e dals producents independents tenor l'artitgel 7 da la lescha federala d'energia9) en la versiun dals 26 da zercladur 199810) vegnan decidids dal departament, cun resalva dal recurs tar la dretgira administrativa.

Art. 40
Referendum, entrada en vigur 1 Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ11). 2 La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur da questa lescha12).

9)

CS 730.0

10) CULF 1999, 197 11) Il termin da referendum è scadì ils 28 da fanadur 2010. Entaifer quest termin n'èn vegnids inoltrads nagins referendums.

12) messa en vigur cun CR dals 12 d'october 2010 per il 1. da schaner 2011 10

820.200

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus Conclus

Entrada en vigur Element

Modificaziun Publicaziun en la CUL 20-04-2010

01-01-2011

relasch

emprima versiun

11

820.200

Tabella da las modificaziuns - tenor element Element

Conclus

Entrada en vigur Modificaziun

Publicaziun en la CUL relasch

20-04-2010

01-01-2011

emprima versiun

12