820.200

Lescha d'energia dal chantun Grischun (LEG) dals 20 d'avrigl 2010 Il cussegl grond dal chantun Grischun 1), sa basond sin l'art. 9 da la lescha federala d'energia 2) sco er sin ils art. 31 al. 1 ed 82 al. 2 da la constituziun chantunala 3), suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 12 da schaner 2010 4), concluda:

I. Disposiziuns generalas

Art. 1
1 Questa lescha regla las incumbensas e las activitads ch'èn chaussa dal chantun sin il champ da la politica d'energia.

Champ

d'applicaziun

2

Regulaziuns da la legislaziun speziala en il sectur dal provediment d'electricitad 5) e da l'utilisaziun da la forza idraulica 6) han la precedenza envers questa lescha. 3

En lur agir guardan il chantun e las vischnancas da cuntanscher las finamiras da questa lescha. Per quest intent prendan el ed ellas er mesiras tenor autras legislaziuns, en spezial en ils secturs da la planisaziun dal territori, da la construcziun, da l'ambient, dal traffic e da las taxas.

Art. 2
1 Questa lescha vul:

Intent

a) in'utilisaziun effizienta e persistenta da l'energia; b) in provediment d'energia economic ed ecologic; c) substituir ils purtaders d'energia fossils; d) augmentar l'utilisaziun

d'energias indigenas e regenerablas.

2

Ella regla la repartiziun da las incumbensas tranter il chantun, las vischnancas e terzas persunas. 1) PCG 2009/2010, 498 2) CS 730.0 3) DG 110.100 4) pagina 283 5) lescha davart il provediment d'electricitad dal chantun Grischun; DG 812.100 6) lescha davart il dretg da las auas dal chantun Grischun; DG 810.100 1-1-2011

1

820.200

Lescha d'energia dal chantun Grischun
Art. 3
1 Il chantun presta ina contribuziun a las finamiras da reducziun e da substituziun a lunga vista d'ina "societad da 2000 watts" cun l'intent da reducir l'emissiun da CO2 ad 1 tonna per abitanta e per abitant per onn.

Finamiras

2

Questas finamiras duain vegnir cuntanschidas pass per pass, en spezial cun reducir il consum d'energias fossilas per stgaudar edifizis e per far aua chauda envers il stadi da l'onn 2008: a) per edifizis novs a partir da l'onn 2011 per 40 pertschient;

a partir da l'onn 2015 per 50 pertschient;

a partir da l'onn 2020 per 60 pertschient;

a partir da l'onn 2035 per 80 pertschient;

b) per tut ils edifizis d'abitar fin l'onn 2015 per 5 pertschient cun substituir supplementarmain quest consum per 5 pertschient tras energias regenerablas;

fin l'onn 2020 per 10 pertschient cun substituir supplementarmain quest consum per 10 pertschient tras energias regenerablas;

fin l'onn 2035 per 25 pertschient cun substituir supplementarmain quest consum per 40 pertschient tras energias regenerablas.

Art. 4
1 En cas ch'igl èn avant maun relaziuns extraordinarias ed en cas che l'observaziun da las disposiziuns da questa lescha munta ina direzza sproporziunada, po l'autoritad cumpetenta conceder excepziuns, sche nagins interess publics predominants na s'opponan a quai.

Excepziuns

2

Permissiuns excepziunalas pon vegnir colliadas cun cundiziuns e cun pretensiuns e vegnir pronunziadas per in temp limità. Cunzunt poi vegnir pretendì che las petentas e ch'ils petents inoltreschian cumprovas spezialas.

II. Concepts d'energia

Art. 5
1 La regenza procura che las finamiras da questa lescha vegnian cuntanschidas. Per quest intent elavura ella in concept d'energia per ina perioda da mintgamai 4 onns.

Concept d'energia

chantunal

2

Il concept d'energia determinescha las mesiras che ston vegnir prendidas, per che las finamiras da questa lescha vegnian cuntanschidas, e numna ils meds finanzials statals ch'èn necessaris per quai.

Art. 6
1 Il concept d'energia preschenta il stadi actual da la via per cuntanscher la finamira. El cumpiglia in giudicament dal basegn futur e da la purschida Cuntegn e

mesiras

2

1-1-2011

Lescha d'energia dal chantun Grischun 820.200

d'energia en il chantun e fixescha il svilup che vegn prendì en mira concernent il provediment d'energia e concernent l'utilisaziun da l'energia. 2

Sche la controlla dal success mussa che las finamiras vegnan manchentadas, po la regenza adattar las pretensiuns energeticas e la promoziun en ils secturs ch'èn vegnids surdads ad ella. 3

La regenza preschenta il concept d'energia al cussegl grond en furma d'in rapport.

Art. 7
Autoritads e persunas privatas mettan a disposiziun al chantun las datas ch'èn necessarias per elavurar il concept d'energia, en spezial datas davart il consum d'energia e davart il dumber d'edifizis.

Datas da basa

Art. 8
1 Las vischnancas pon far agens concepts d'energia tenor las prescripziuns da la regenza. Quels servan a las vischnancas sco basa per realisar las finamiras da la lescha sin plaun communal.

Concept d'energia

communal

2

Ils concepts d'energia communals fixeschan en spezial: a) las

finamiras;

b) las

cumpetenzas;

c) las mesiras ch'èn graduadas tenor il territori e tenor il temp; d) l'impundaziun dals meds finanzials. 3

Cun l'intent d'utilisar l'energia en moda effizienta ed en il rom da lur concepts d'energia pon las vischnancas relaschar disposiziuns pli amplas che las mesiras dal chantun.

III. Mesiras chantunalas

1. PRETENSIUNS

ENERGETICAS

Art. 9
1 En edifizis novs u en cas d'engrondiments d'edifizis existents dastga mo ina part da tut il basegn da chalur ch'è admissibel vegnir cuvrì cun energias betg regenerablas.

Quota maximala

d'energia betg

regenerabla

2

La regenza fixescha la quota maximala d'energias betg regenerablas.

Art. 10
1 Betg admess n'èsi:

Stgaudaments

electrics da

resistenza fixs

a) d'installar novs stgaudaments electrics da resistenza fixs per stgaudar edifizis e da remplazzar la part electrica d'in stgaudament electric da resistenza fix che ha in sistem da distribuziun d'aua; 1-1-2011

3

820.200

Lescha d'energia dal chantun Grischun b) d'utilisar in stgaudament electric da resistenza fix sco stgaudament supplementar;

c) d'installar in nov implant electric direct per stgaudar l'aua da diever en edifizis d'abitar.

2

La regenza fixescha las excepziuns.

Art. 11
1 L'installaziun da novs stgaudaments fixs al liber ed il remplazzament da stgaudaments fixs al liber existents, en spezial per terrassas, per rampas, per chanals e per plazzas da seser èn mo admess, sch'ils stgaudaments funcziunan exclusivamain cun energias regenerablas u cun chalur persa che na vegn betg duvrada per auters intents.

Stgaudaments al

liber

2

L'utilisaziun da stgaudaments mobils al liber per intents commerzials, en spezial da radiaturs mobils, è admessa, sche la svapur da CO2 che vegn chaschunada vegn cumpensada. Quai vala sco cumprovà, sche la gestiunaria u sch'il gestiunari cumprova ch'ella u ch'el dovra energia regenerabla ubain ch'ella u ch'el ha acquistà in certificat per cumpensar la svapur da CO2. 3

La regenza fixescha las excepziuns.

Art. 12
1 La construcziun da novs bogns averts stgaudads e la sanaziun da bogns averts stgaudads existents sco er il remplazzament e la midada essenziala dals indrizs tecnics per stgaudar bogns averts èn mo admess, sch'ils stgaudaments funcziunan exclusivamain cun energias regenerablas u cun chalur persa che na vegn betg duvrada per auters intents.

Bogns averts

stgaudads

2

La regenza fixescha las excepziuns.

Art. 13
1 Edifizis novs e gruppas d'edifizis che han in provediment da chalur central per diesch u per dapli unitads utilisantas ston vegnir equipads cun apparats per registrar il consum individual da chalur e d'aua chauda. Il medem vala, sche edifizis existents vegnan renovads essenzialmain.

Quint individual

dals custs dal

stgaudament e da

l'aua chauda

(QICS)

2

La regenza fixescha las excepziuns.

Art. 14
1 Consumentas grondas e consuments gronds che han in basegn da chalur annual da passa 5 GWh u che han in consum d'electricitad annual da passa 0,5 GWh pon vegnir obligads d'analisar lur consum d'energia e da realisar mesiras pretendiblas per optimar lur consum.

Consumentas

grondas e

consuments

gronds

2

Cun consumentas grondas e cun consuments gronds pon vegnir fixadas finamiras da consum empè d'obligaziuns tenor l'alinea 1. A favur d'ina 4

1-1-2011

Lescha d'energia dal chantun Grischun 820.200

optimaziun generala pon talas consumentas e tals consuments vegnir deliberads d'observar las prescripziuns energeticas. 3 La regenza po fixar las excepziuns e las finamiras.

Art. 15
La regenza fixescha en atgna cumpetenza las pretensiuns energeticas en ils suandants secturs: Secturs surdads

a) isolaziun termica d'edifizis (protecziun cunter la fradaglia d'enviern ed il chaud da stad sco er basegn da chalur d'edifizis novs, da renovaziuns, da midadas d'utilisaziun, da locals da sfradentar, da serras, da hallas scuflablas autopurtantas); b) indrizs da la tecnica da chasa (indrizs per la producziun da chalur, indrizs per stgaudar aua e per accumular chalur, distribuziun e furniziun da chalur, utilisaziun da la chalur persa, indrizs ventilatorics, indrizs per sfradentar, per umifitgar e per deumifitgar); c) utilisaziun da la chalur tar indrizs che produceschan electricitad; d) energia electrica en construcziuns autas; e) edifizis ed abitaziuns ch'èn occupads temporarmain.

Art. 16
1 Ils edifizis dal chantun ston sa distinguer tras in'utilisaziun exemplarica ed effizienta da l'energia.

Il chantun sco

exempel

2

La regenza fixescha las pretensiuns energeticas.

Art. 17
Fixond las pretensiuns energeticas ston vegnir resguardadas en spezial las prescripziuns da model ch'èn vegnidas armonisadas tranter ils chantuns 1) sco er il stadi da la tecnica.

Relasch ed

adattaziun da las

pretensiuns

energeticas

2. PROMOZIUN

Art. 18
1 Per edifizis novs e per edifizis novs da substituziun che han in caracter exemplaric po il chantun conceder contribuziuns.

Edifizis novs che

han in caracter

exemplaric

2

Il caracter exemplaric premetta en spezial che las pretensiuns energeticas respectivas vegnian sutpassadas considerablamain.

1) prescripziuns da model dals chantuns davart l'energia (MoPEC), stadi actual: 4 d'avrigl 2008

1-1-2011

5

820.200

Lescha d'energia dal chantun Grischun
Art. 19
Il chantun po conceder contribuziuns per mesiras vi d'edifizis existents, sch'il basegn d'energia po vegnir sbassà uschia sut las pretensiuns energeticas.

Mirs exteriurs

Art. 20
Sch'i vegnan installads en edifizis existents indrizs che produceschan energia sin basa da purtaders d'energia regenerabla u sch'i vegnan prendidas mesiras per augmentar l'effizienza energetica, po il chantun sa participar als custs.

Tecnica da chasa

en edifizis

existents

Art. 21
Il chantun po conceder contribuziuns per mesiras vi d'indrizs da process commerzials ed industrials, sch'i po vegnir cuntanschì uschia in grad d'utilisaziun ch'è considerablamain meglier che quel da las pretensiuns energeticas.

Augment dal grad

d'utilisaziun

Art. 22
Sche stgaudaments electrics da resistenza, che sa chattan en edifizis existents, vegnan remplazzads tras indrizs che produceschan energia sin basa da purtaders d'energia regenerabla, po il chantun sa participar als custs.

Midada tecnica

da stgaudaments

electrics

Art. 23
Il chantun po conceder contribuziuns per indrizs che han l'intent da perscrutar, da duvrar e d'examinar energias regenerablas u sistems che spargnan energia.

Indrizs da pilot e

da demonstraziun

Art. 24
1 Las contribuziuns tenor ils artitgels 18 fin 23 vegnan calculadas sin basa dal project tenor ils suandants criteris: Fixaziun

a) il total da l'effizienza energetica; b) il basegn d'energia; c) la persistenza;

d) la dimensiun da l'utilisaziun da purtaders d'energia indigens e da purtaders d'energia regenerabla; e) il grad da l'atgna cuvrida; f) il tip da l'edifizi e sia grondezza; g) il tip da l'indriz e sia grondezza; h) il grad d'utilisaziun; i) ils custs d'investiziun ed ils custs d'energia. 2

Las contribuziuns importan 1 000 francs fin 200 000 francs. La regenza fixescha ils detagls.

6

1-1-2011

Lescha d'energia dal chantun Grischun 820.200

Art. 25
1 En l'interess dal provediment d'energia persistent e da l'utilisaziun effizienta da l'energia po il chantun - en il rom da las cumpetenzas finanzialas tenor la constituziun chantunala - acquistar, construir u manar indrizs gronds d'impurtanza chantunala u regiunala che han l'intent da producir, da transfurmar, d'accumular, da transportar e da distribuir energia.

Indrizs gronds

2

El po er sa participar a tals indrizs u conceder contribuziuns per tals.

Art. 26
Il chantun po conceder contribuziuns fin a 50 000 francs a studis, sche quels laschan spetgar novas enconuschientschas en il senn da las finamiras da questa lescha.

Studis

Art. 27
1 Contribuziuns per mesiras energeticas or da meds finanzials da la confederaziun u d'in program da promoziun naziunal vegnan concedidas a norma da las premissas per survegnir las contribuziuns correspundentas.

Relaziun tranter

las differentas

contribuziuns da

promoziun

2

Il dretg da survegnir contribuziuns or da programs da promoziun tenor l'alinea 1 n'ha betg in effect liant per la promoziun chantunala. 3

Las contribuziuns da promoziun tenor questa lescha pon vegnir cumuladas. En total sco er ensemen cun autras contribuziuns dal maun public u cun contribuziuns da programs da promoziun naziunals na dastgan ellas betg surpassar 50 pertschient da las expensas per il singul project.

Art. 28
1 Sch'ina petenta u sch'in petent cumenza cun la realisaziun dal project ubain sch'ella u sch'el fa acquisiziuns avant ch'ella u ch'el haja obtegnì la garanzia da survegnir contribuziuns, na survegn ella u el naginas contribuziuns, nun ch'ella u ch'el haja survegnì la permissiun da cumenzar pli baud cun la construcziun. Questa permissiun anticipada na dat nagin dretg da survegnir contribuziuns.

Perdita dal dretg

da survegnir

contribuziuns

2

La validitad da las contribuziuns da promoziun importa 2 onns a partir da la data da la garanzia; la validitad po vegnir prolungada per maximalmain 1 onn.

Art. 29
Sche l'edifizi u sche l'indriz divergescha da la dumonda da project che furma la basa per la disposiziun da contribuziun, po la regenza reducir, stritgar u pretender enavos las contribuziuns per il project.

Divergenzas dal

project

1-1-2011

7

820.200

Lescha d'energia dal chantun Grischun 3. MESIRAS

VOLUNTARAS

Art. 30
1 Il chantun introducescha sin basa voluntara il certificat energetic chantunal dals edifizis (CECE).

Certificat

energetic dals

edifizis (CECE)

2

Il chantun po pajar contribuziuns en la dimensiun da fin 50 pertschient dals custs per il CECE.

Art. 31
Il chantun po promover u sa participar a mesiras voluntaras en spezial en il rom d'acziuns per spargnar energia ch'èn limitadas areguard il temp.

Promoziun da

mesiras

voluntaras

4.

INFURMAZIUN, CUSSEGLIAZIUN, FURMAZIUN SUPPLEMENTARA
Art. 32
En collavuraziun cun la confederaziun e cun las vischnancas sco er cun interpresas dal provediment d'energia e cun persunas privatas promova il chantun l'infurmaziun e la cussegliaziun da la publicitad sco er la scolaziun e la furmaziun supplementara da spezialistas e da spezialists.

Collavuraziun

IV. Execuziun
Art. 33
La regenza exequescha questa lescha, nun che las vischnancas vegnian decleradas sco cumpetentas en chaussa.

Cumpetenzas

Art. 34
En connex cun il tractament da dumondas da construcziun han las vischnancas d'exequir en spezial las suandantas incumbensas: Execuziun da las

prescripziuns da

construcziun

a) controllar, sche las pretensiuns energeticas vegnan observadas; b) far las controllas da la construcziun e las collaudaziuns; c) retschertgar las datas energeticas ch'èn relevantas per eruir il basegn d'energia spetgà e sia midada; d) realisar las proceduras tenor il titel V da questa lescha en chaussas communalas.

Art. 35
1 Il chantun e las vischnancas pon engaschar persunas privatas per exequir questa lescha e delegar ad ellas en spezial incumbensas d'examinaziun, da controlla, da surveglianza, d'infurmaziun e da cussegliaziun.

Delegaziun

d'incumbensas

d'execuziun a

persunas privatas

8

1-1-2011

Lescha d'energia dal chantun Grischun 820.200

2

Ellas surdattan incumbensas correspundentas a maun da cunvegnas da prestaziun.

V.

Disposiziuns penalas ed execuziun
Art. 36
1 Tgi che violescha sapientivamain questa lescha, vegn chastià cun ina multa fin 40 000 francs. Sche l'act chastiabel vegn commess per negligientscha, è il chasti ina multa fin 10 000 francs.

Disposiziuns

penalas

2

En cas levs poi vegnir desistì d'in chasti.

3

Relaziuns da substituziun sa giuditgeschan tenor l'artitgel 29 dal cudesch penal svizzer 1). Per multas e per custs stat buna solidaricamain la persuna giuridica, la societad u la collectivitad da persunas. 4

La procedura sa drizza tenor las disposiziuns davart la procedura penala davant autoritads administrativas.

Art. 37
Per far valair obligaziuns tenor questa lescha u per far valair relaschs e disposiziuns che sa basan sin tala pon vegnir ordinadas sancziuns administrativas, en spezial la correctura tras la persuna obligada sezza, l'execuziun d'uffizi sin donn e cust da la persuna obligada ed il restabiliment dal stadi legal.

Execuziun

VI. Disposiziuns finalas

Art. 38
La lescha d'energia dal chantun Grischun dals 7 da mars 1993 vegn abolida.

Aboliziun dal

dretg vertent

Art. 39
1 Proceduras ch'èn pendentas il mument che questa lescha entra en vigur vegnan manadas a fin tenor il dretg vertent.

Disposiziuns

transitoricas

2

Proceduras che n'èn anc betg vegnidas terminadas cun vigur legala 4 onns suenter che questa lescha è entrada en vigur ston vegnir giuditgadas tenor il dretg nov.

1) CS 311.0

1-1-2011

9

820.200

Lescha d'energia dal chantun Grischun 3

Cas da dispita davart las cundiziuns da colliaziun da las producentas e dals producents independents tenor l'artitgel 7 da la lescha federala d'energia 1) en la versiun dals 26 da zercladur 1998 2) vegnan decidids dal departament, cun resalva dal recurs tar la dretgira administrativa.

Art. 40
1 Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ 3).

Referendum,

entrada en vigur

2

La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur da questa lescha 4).

10

1-1-2011

1) CS 730.0 2) CULF 1999, 197 3) il termin da referendum è scadì ils 28 da fanadur 2010; entaifer quest termin n'èn vegnids inoltrads nagins referendums 4) mess en vigur cun CR dals 12 d'october 2010 per il 1. da schaner 2011